Z kilku powodów teza Naomi Klein o „doktrynie szoku” nie była przekonująca [1]. W wielu przypadkach jest ona niewątpliwie trafna, zwłaszcza w odniesieniu do krajów Południa czy gospodarek przejściowych, ale nie posiada waloru ogólności, do którego implicite pretenduje. Jest dość oczywiste, że instalacja neoliberalizmu w gospodarkach nazywanych rozwiniętymi nie odpowiada modelowi „szoku” czy „wstrząsu” – polegała ona raczej na stopniowym wdrażaniu „na zimno” programu, który systematyzował się i pogłębiał w miarę wdrażania. Trzeba jednak przyznać, że po raz pierwszy trafność analizy Klein może potwierdzić się wręcz spektakularnie w samym sercu „rozwiniętego” kapitalizmu.

Kapitalizm jako śmiertelna choroba przenoszona drogą pokarmową

Co trzeci mieszkaniec Afryki subsaharyjskiej głoduje. Na całym świecie w podobnej sytuacji jest już ponad miliard ludzi, przy czym w samym tylko roku 2008 przybyło ich około 100 milionów. Nic zresztą dziwnego, skoro 20% populacji kuli ziemskiej żyje za mniej niż dolara dziennie, a w tym roku do tej liczby dołączy kolejnych 200 milionów ludzi doświadczonych skrajnym ubóstwem. Tymczasem niespełna dekadę temu – w roku 2000 – prawie wszystkie kraje świata pod egidą ONZ uchwaliły tzw. Milenijne Cele Rozwoju, a wśród nich zmniejszenie o połowę liczby głodujących i żyjących za mniej niż 1 USD dziennie do 2015 roku. Co o tych celach oraz ich realizacji mają powiedzieć setki ofiar rozruchów głodowych, do których w ciągu ostatnich dwóch lat doszło już w niemal 30 krajach świata?