W dniach 17–21 września w szwedzkim mieście Malmö odbyło się piąte Europejskie Forum Społeczne. Należy ono do najważniejszych w skali kontynentu wydarzeń, skupiających społeczne ruchy alterglobalistyczne, związki zawodowe, organizacje pozarządowe i oddolne grupy nieformalne, koncentrujące się na walce z neoliberalnym modelem społeczno-gospodarczym i polityką imperialistyczną. Tegoroczne forum odbyło się pod hasłem „Tworząc inną Europę możliwą – Wschód i Zachód razem, w procesie budowania sojuszy w walce na rzecz alternatyw”. Wzięło w nim udział ok. 13 tysięcy uczestników i uczestniczek z Europy i innych części świata.

W uroczystości otwarcia EFS wzięło udział 4 tysiące osób, które w położonym w centrum Malmö Folkets Park wysłuchały przemówień działaczy społecznych i politycznych oraz obejrzały występy taneczne i muzyczne zespołów ludowych z różnych części świata. Wśród mówców znaleźli się m.in. członkini rady miejskiej Malmö, Anneli Philipsson, węgierski działacz romski Pal Aradi, Mustafa Barghouti ze Związku Palestyńskich Komitetów Pomocy Medycznej, Angela Godfrey-Goldstein z Izraelskiego Komitetu Przeciwko Burzeniu Domów Palestyńczyków, Wanja Lundby-Wedin z Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych, kurdyjska deputowana do parlamentu tureckiego, Sebahat Tuncel i Nina Sankari z Warszawy, reprezentująca Europejską Inicjatywę Feministyczną.

Do najważniejszych obszarów tegorocznego EFS należała problematyka dotycząca zatrudnienia i praw pracowniczych. Jak podczas poprzednich Forów, silnie reprezentowane były środowiska bojowych związków zawodowych z krajów Europy Zachodniej. Nie zabrakło też delegacji z Polski. Reprezentująca WZZ „Sierpień 80” Ewa Groszewska, wzięła udział w dwóch spotkaniach dyskusyjnych. Jedno zatytułowane było „Godność i kultura pracy w obliczu współczesnego wyzysku”, drugie zaś poświęcono budowaniu solidarności pracowników z Europy zachodniej i wschodniej w walce o prawa socjalne i przeciwko przenoszeniu miejsc pracy. W Malmö obecna była też delegacja OPZZ.

Innym obszarem tematycznym, który skupiał dużą uwagę uczestników, w tym osób z Polski, była militaryzacja i ekspansja baz wojskowych Stanów Zjednoczonych na świecie. Serię spotkań na ten temat przeprowadzili m.in. działacze Europejskiej Akcji na Rzecz Pokoju, którzy w ramach warsztatów zatytułowanych „Globalizacja militaryzmu” omawiali problem czynnego udziału sił zbrojnych krajów Unii Europejskiej w akcjach pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych. Zwracali też uwagę na korzystanie przez armie w działaniach zbrojnych z instytucji cywilnych, jak firmy przewozowe i kurierskie (np. niemiecka Deutsche Post), linie lotnicze czy lotniska cywilne. Były major Armii Irlandzkiej, Ed Horgan, podkreślał znaczenie obywatelskich akcji bezpośrednich, polegających na blokowaniu infrastruktury wojskowej lub cywilnej, wykorzystywanej w operacjach wojennych. Z kolei w spotkaniu zatytułowanym „Przeciwko obcym bazom wojskowym”, reprezentujący warszawską Inicjatywę „Stop Wojnie” Andrzej Żebrowski, nakreślił problem tzw. tarczy antyrakietowej i tworzący ją kontekst: wojny gruzińsko-rosyjskiej, zaangażowania polskich wojsk w Afganistanie oraz wzrostu negatywnych opinii Polaków i Polek na temat roli polityki zagranicznej USA na świecie. O militaryzmie, nacjonalizmie i instrumentalnym wykorzystaniu antyrosyjskiej ksenofobii w Polsce na fali gruzińsko-rosyjskiego konfliktu w Osetii Południowej mówił również reprezentujący antyrasistowskie Stowarzyszenie „Nigdy Więcej” Marcin Starnawski podczas spotkania aktywistów z Kaukazu, Rosji, Mołdawii i Polski, zorganizowanego przez francuskie organizacje Convoi Sindical i Helsińskie Zgromadzenie Obywatelskie.

Istotną częścią tegorocznego Europejskiego Forum Społecznego były zagadnienia dotyczące sytuacji kobiet i ich praw. Jedno z ważniejszych seminariów w ramach Forum, zatytułowane „Wolny handel, feminizm i Traktat Lizboński: walka o prawa ekonomiczne kobiet” zostało zorganizowane wspólnym wysiłkiem dziesięciu organizacji i sieci kobiecych, m.in. z Niemiec, Szwecji, Francji, Turcji, Belgii, Wielkiej Brytanii. O tragicznej sytuacji kobiet w krajach, które traktowane są przez światowy kapitał jako rezerwuar tanich surowców, w tym taniej siły roboczej, mówiły, m.in. Kathrini Maloba z Kenii, Litsa Doudomi z Grecji, polsko-francuska aktywistka Monika Karbowska oraz Sandra Ramos z Nikaragui. Kathrini Maloba opisywała warunki pracy kobiet w kenijskich specjalnych strefach ekonomicznych: pracując po kilkanaście godzin dziennie kobiety zarabiają tam ok. 75 dolarów miesięcznie. Litsa Doudomi wskazywała na podobną skalę wyzysku kobiet w samej Europie, w takich krajach, jak Mołdawia, czy Serbia. O konieczności ujednolicenia przepisów dotyczących zatrudnienia w Unii Europejskiej mówiła Monika Karbowska: „konieczna jest jedna umowa o pracę, jedna kasa ubezpieczenia społecznego, wspólny sąd pracy”.

Podobnie, jak podczas poprzednich edycji EFS, tematyka wykraczała poza problemy krajów europejskich. Zwołano specjalną konferencję prasową poświęconą krytycznej sytuacji w Boliwii, gdzie reprezentująca najbogatszą część społeczeństwa skrajnie prawicowa opozycja usiłuje przemocą doprowadzić do obalenia rządu Evo Moralesa. Podczas konferencji prasowej działacze indiańskich ruchów społecznych z Boliwii i Peru wzywali do solidarności międzynarodowej w celu ocalenia procesu reform socjalnych i boliwijskiej demokracji. Zorganizowana specjalnie na forum wioska latynoamerykańska oferowała bogaty program spotkań i koncertów z udziałem delegatów i delegatek z Ameryki Łacińskiej oraz latynoskich imigrantów mieszkających w Szwecji. Tematyka bliskowschodnia obejmowała z kolei takie zagadnienia, jak konflikt izraelsko-palestyński, sytuacja polityczna w Pakistanie czy położenie kobiet irańskich.

Oprócz seminariów i warsztatów, w trakcie Forów organizowane są również tzw. akcje bezpośrednie. W Malmö udało się, w ramach demonstracji grup antyrasistowskich, zablokować na dwie godziny urząd do spraw imigracji oraz zorganizować na jednym z ruchliwych skrzyżowań uliczne party z udziałem kilkuset osób, zwracające uwagę na problem zmian klimatycznych. Z kolei w będącej kulminacyjnym punktem Forum sobotniej demonstracji, zorganizowanej pod hasłem „Władza dla ludzi – przeciwko kapitalizmowi i niszczeniu środowiska”, udział wzięło, według organizatorów, co najmniej 15 tysięcy osób.

Forum zakończyło niedzielne Zgromadzenie Ruchów Społecznych, podczas którego postanowiono w nadchodzących miesiącach zorganizować cztery duże ogólnoeuropejskie kampanie społeczne: przeciwko polityce UE w sprawach socjalnych i zatrudnienia (m.in. dyrektywa dotycząca czasu pracy oraz decyzja o pracownikach-imigrantach), protest antymilitarystyczny w 60. rocznicę powstania NATO w kwietniu 2009 r., w sprawie kryzysu klimatycznego (m.in. globalny dzień akcji podczas szczytu klimatycznego w Poznaniu 6 grudnia br.) oraz przeciwko szczytowi G8 na Sardynii w lipcu przyszłego roku.

Europejskie Forum Społeczne jest regionalną wersją Światowego Forum Społecznego. Jego głównym celem jest tworzenie przestrzeni wymiany informacji i doświadczeń pomiędzy antykapitalistycznymi i antyimperialistycznymi ruchami społecznymi z różnych krajów. Pierwsze ES odbyło się w 2002 r. we Florencji. Kolejne fora zorganizowano w Paryżu (2003), Londynie (2004) i Atenach (2006). Następne odbędzie się w 2010 r. w Istambule.

Autorzy są m.in. redaktorami audycji „Altergodzina” emitowanej w każdą środę o godz. 22:00 w Akademickim Radiu LUZ (www.radioluz.pwr.wroc.pl). W najbliższych tygodniach w audycji zaprezentowany zostanie dźwiękowy reportaż z Europejskiego Forum Społecznego.

Źródło: Trybuba Robotnicza