Ich było ośmiu, nas czterech. Miałem 10 lat. Postanowiłem, że będę bronił tych, co sobie nie radzą. Rozmowa z Gerardem Linderem, mistrzem świata w kick boxingu i raperem.

Łatwiej by ci było, gdybyś był Polakiem?

- Nie musiałbym tyle walczyć.

"Black Dragon" - skąd ta ksywa?

- Bo smok. No i jestem czarny.

30 sierpnia obroniłeś tytuł międzynarodowego mistrza kick boxingu. Dla Polski, nie dla Romów.

- Nie ma mistrzostw Romów! Za mało Romów walczy. Ja od małego marzyłem, żeby zaistnieć. Na przekór wszystkim. Nie wierzyli, że mogę do czegoś dojść, ja - Rom. A ja: zobaczycie, pokażę wam!

W 1997 roku - mój pierwszy sukces. Zdobyłem mistrzostwo Polski. Po trzech miesiącach ćwiczeń! Uwierzyłem w siebie. W 2003 założyłem swój klub w Andrychowie, pięć lat później filię w Bielsku. Wytyczyłem sobie drogę i cel: będę mistrzem świata.

Zdobyłeś ten tytuł zaledwie w czerwcu tego roku, jako pierwszy Rom w historii sztuk walki.

- Musiałem wygrać dodatkowe walki z Polakami, żeby mnie wystawili do mistrzostw. Po co? Przecież byłem już siedmiokrotnym mistrzem Polski! Sam organizowałem w czerwcu galę mistrzowską. Masakra! Znaleźć odpowiednią halę, żeby pomieściła dużo ludzi - miałem nadzieję, że przyjdzie dużo - ustawić ring, oświetlenie, wszystko na mojej głowie, odpowiednia muzyka. Na razie nie puszczam swoich kawałków, najczęściej leci After Tiger, coś mocnego. Ściągałem sędziów, zawodników... Mój przeciwnik Egipcjanin był dwukrotnym mistrzem świata, oglądałem jego walki, widziałem po oczach, że nie odpuści. Czułem: będzie ostra jazda. Ale ja miałem dwa lata przerwy, bo pracowałem w Niemczech. W fitnessie, na budowie. Żeby spłacić długi.

Kick boxing nie przynosi pieniędzy?

- To raczej hobby. Żeby zarobić na życie, szkolę teraz pracowników ochrony w Bielsku. Trenowałem intensywnie, codziennie po siedem godzin przez dwa miesiące - rano bieganie, potem trening siłowy, do tego dieta. Zero ziemniaków, odpuściłem kolacje. Musiałem zbić na wadze 10 kilo! Czarek mi pomagał - Cezary Podraza, mój przyjaciel, siedmiokrotny mistrz świata, stał w narożniku. Zjechali Romowie z całej Polski, z Niemiec. Patrzyli na mnie: Dra-gon, Dra-gon! Doping dodawał mi skrzydeł. Czułem nacisk: nie mogę dać plamy. I poszedłem w ogień. Walczyłem dla całego społeczeństwa romskiego, żeby Polacy przestali patrzeć na nas stereotypem.

"Jestem Rom, dla was śpiewam, żeby ludzie o nas słyszeli, jakie mamy życie" - to z twojej piosenki. Masz zespoły hip-hop i breakdance. Gdzie rap, a gdzie kultura romska?!

- Romowie mogą mi zarzucić, że nie kontynuuję tradycji. A to nieprawda, śpiewam po romsku, biorę kawałki romskie i przerabiam na nowy styl. Teraz modne jest łączenie etnicznych klimatów z nowoczesnymi, to dotrze do szerszej publiczności, a nie w kółko to samo. Tradycyjna muzyka romska jest piękna, ale każdy to już słyszał, nie puszczą tego w radiu. Musimy być na topie. Breaka tańczą moi bracia, pokazałem im pierwsze kroki, które podchwyciłem w Niemczech, i prześcignęli mnie. Magnetofon, linoleum i szlifowaliśmy na polu. Muzykę robię sam, odkąd kupiłem komputer. Hip-hop, dance, reggae - nie zamykam się w jednym pudełku. Patrzę, co się ludziom podoba, i idę dalej w tym kierunku. Daję kuzynowi moje kawałki, żeby puścił na dyskotece. Kuzyn jest didżejem. Stoję w kącie i patrzę: wyjdą na parkiet, nie wyjdą? Tańcowali, zamawiali moje utwory, miałem kilka hitów. Więc chyba nie jest tak źle, powinienem to kontynuować. Chcę nagrać płytę z Michałem. Michał Jarczyk, mój przyjaciel, był moim pierwszym uczniem kick boxingu. Polak. Fajnie by było iść kiedyś ulicą i usłyszeć, że z auta leci mój kawałek. O, Rom rapuje, dobry jest gościu, Romowie jadą z tym koksem!

"Całe życie jest walką. Musimy być silni. Uwierz w siebie. Tylko wiara we własne siły pozwoli nam iść przez świat z podniesioną głową" - to o kick boxingu, o muzyce?

- Całe moje życie to jedno wielkie wyzwanie. Wszędzie muszę się przebijać, od podstawówki. Nikt nie chciał ze mną siedzieć w ławce. Cygan - wołali. Do tego byłem niski. Musiałem się bronić. Wiesz, że ci, którym wlałem, stawali się moimi ziomkami? Ale nie tylko przez bicie. Musieli mnie poznać.

Cygan jest obraźliwe?

- Zależy, jak to powiesz. Kiedy myślisz: złodziej, pijak. Są tacy w Andrychowie, robią złą opinię i ci w porządku Romowie cierpią. Mieszkam w Andrychowie od trzech pokoleń. Dziadkowie jeszcze jeździli wozami. Ja już urodziłem się w bloku. Dziadek od strony mamy żył z kotlarstwa. Dzisiaj trudno mu sprzedać patelnie, robi je tylko dla pokazu na piknikach. Tato grał w piłkę i układał kostkę brukową. Długo pracował. Moja rodzina zawsze się wyróżniała. Ubrani czyściutko, do szkoły chodziliśmy. Dobry byłem, nawet z matematyki! Najlepszy z wuefu, wiadomo, i z muzyki. Muzykę Romowie mają we krwi. Mama zajmowała się domem. Dużo nas było, jedenaścioro. Nie, czekaj, niech policzę: sześciu braci, dwie siostry... Przepraszam, dziewięcioro! Ja najstarszy.

Dlaczego zająłeś się kick boxingiem?

- Chciałem być taki jak Bruce Lee! Obejrzałem "Wejście smoka" i ćwiczyłem przed telewizorem. Gdy w 11. roku życia poszedłem na pierwsze zajęcia z karate, to praktycznie znałem wszystkie techniki. Chodziłem na kung-fu, boks, capoeirę, bo kick boxing nie był wtedy popularny w Polsce. Na pierwsze treningi jeździłem do Krakowa. Fascynowała mnie walka pełnokontaktowa. Był jeszcze taki bodziec: zaczepili nas na ulicy, ich było ośmiu, a nas, Romów, czterech. Miałem jakieś dziesięć lat. Nigdy tego nie zapomnę: sami dorośli i ja taki malutki rzucam się, chociaż wiem, że nic nie mogę. Postanowiłem wtedy, że będę bronić swojej rodziny, tych, co sobie nie radzą. Dwa lata temu założyłem w Andrychowie Stowarzyszenie Romów.

W zeszłym roku w twoim mieście doszło do starcia między polskim sklepikarzem a Romami. Zaczęło się od tego, że trzy Romki zatarasowały chodnik. Potem na forum andrychowskim wzywano do stworzenia getta romskiego.

- To był incydent, wcześniej były gorsze akcje, skinheadzi lali się z Romami, wojny były. Uspokoiło się dopiero, jak poszli siedzieć.

Polacy?

- Jedni i drudzy. W każdym narodzie są ludzie i ludziska. Ale jak Romowi coś zrobią, to policja przyjeżdża za pół godziny, a jak Rom coś zrobi - to w pięć minut i buch do paki. Poznałem policjantów od dobrej strony w Wadowicach, gdzie szkoliłem ich z samoobrony. Oni też zmienili podejście do nas. O, Rom ich czegoś uczy! Jestem asystentem romskim z ramienia gminy, dostałem biuro, mam tam być od 8 do 16 i czekać na petentów. Ale wymyślam powody, żeby wyjść. Romowie mają taką naturę, wciąż nas gdzieś goni. W klubie tak samo - mam paru uczniów romskich, przychodzą i za chwilę ich nie ma. Nie potrafię usiedzieć na miejscu i więcej załatwię coś w plenerze, spotykając się z ludźmi na ulicy, w ich domach. Załatwiam remonty, zamiany mieszkań. Romowie mieszkają w złych warunkach. Wyobrażasz sobie żyć bez WC, prysznica, wanny? Grzyb na ścianach, okna zepsute, rozwalone drzwi. Żenada.

Takie mieszkania dostają?

- Czasem sami sobie niszczą. Z ministerstwa są pieniądze dla Romów, ale idą na elewacje, żeby ładnie wyglądało. A nam trzeba od wewnątrz! Piszę skargi, interweniuję, jak wyrzucają nas ze sklepów, z restauracji. Do dziś w Andrychowie jest knajpa, która nie podaje Romom. Ja już nie mam takich problemów, bo mnie znają. Ale kiedyś: szukam pracy, dzwonię - jest, przychodzę - nagle nie ma. Z pracą wciąż jest ciężko, Romowie nie mają wykształcenia, zawodu. Są tacy, co nie potrafią pisać, czytać, liczyć. Dbam, żeby puszczali dzieci do szkoły. Bez tego nie ma przetrwania.

Ty jakie szkoły skończyłeś?

- Chodziłem do technikum w Niemczech, uczyłem się na mechanika samochodowego, tata mówił, że to dobry zawód, dobrze płatny. Wyjechaliśmy do Niemiec całą rodziną. Mamy tam dużo krewnych. To było jakieś 20 lat temu. Dużo Romów wyjeżdżało, mogliśmy łatwo dostać obywatelstwo niemieckie. Też się staraliśmy. Tato nie musiał pracować, mieliśmy zasiłek socjalny. I duży dom pod lasem... Ale mama tęskniła za Polską i wróciliśmy. Zły byłem na nią! Przerwałem szkołę - w Polsce nie zacząłem, bo znów mieliśmy jechać do Niemiec - a potem nie było czasu, treningi, walki, gale. Ale skończę technikum eksternistycznie. Nic mi to nie da, ale będę się lepiej czuć. Głupio mi, że jestem tylko po podstawówce.

A twoje dzieci jak się uczą?

- Damian przyniósł świadectwo z czerwonym paskiem! Zachowanie wzorowe, w konkursach bierze udział. Ma 11 lat. Mój najstarszy, po romsku Dragon. Nadajemy dzieciom dwa imiona, Nicol po romsku jest Nikita. Rok młodsza, chce być modelką. Chciałbym, żeby miały lepiej niż ja, żeby lodówka zawsze była pełna. Dragon chce być zawodowym kick bokserem. Był moim najmłodszym uczniem, miał sześć lat, jak zaczął, za dwa lata będzie startował w zawodach. Jest ze mnie dumny. Ogląda moje walki, a potem przychodzi, tuli się ze łzami w oczach. Mój syneczek. Wiem, że mnie kocha. Jak się urodził, bałem się, czy podołam jako ojciec. Miałem 24 lata. Byłem cały happy, chciałem mieć pierwszego syna.

Urodził się z rozszczepem wargi i podniebienia.

- Dowiedziałem się na drugi dzień. Załamałem się. To było szokujące. Nie wiedziałem, że takie dzieci się rodzą. Co robić? Ta wada dodatkowo wiąże się z trudnością w mowie. To był ciężki okres. Nikitka urodziła się zdrowiutka. Lekarz powiedział, że to jest genetyczne i dziedziczone w linii męskiej. Ale nie musi. Potem był Jonathan. Miał tylko jednostronny rozszczep, prawie nie widać. Tiger (Adrian), najmłodszy, ma taką samą wadę jak Dragon, rozległą. Znowu byłem zdołowany. Lekarze fajnie mu to zoperowali. Bałem się, że będą się z nich śmiać w szkole. Ale Dragon ma dużo kolegów.

Może pomaga mu, że ma takiego ojca?

- Mieliśmy nadzieję, że następna będzie córa, już wybraliśmy imię. Żona rodzi w listopadzie. Płakała, jak wróciła z USG. Ze szczęścia. To będzie Vanessa!

Mogłeś ożenić się z Sylwią? Nie jest Romką.

- Ukrywaliśmy się długo. Poznałem ją, jak miała 12 lat. Dziecko, ja o trzy lata starszy. Gdzieś na polu, pod blokiem. Kumplowałem się z polskimi chłopakami. Ale z dziewczynami było inaczej, nie mogliśmy spotykać się z Polkami. Pisaliśmy do siebie, jak byłem w Niemczech. Gdy wróciłem po trzech latach, patrzę: ale się wyrobiła! Długo ze sobą chodziliśmy, zanim powiedziałem rodzicom. Sylwia pogadała z mamą jak kobieta z kobietą. Prosiła, żeby dać jej szansę. Przyjęła zasady.

Jakie?

- Na przykład, że będzie chodzić w spódnicy. To jest najważniejsze. Zresztą nie wiem, musiałabyś pogadać z moją mamą. Spódnica musi zakrywać kolana, w ogóle ubiór nie może być skąpy. Ja się inaczej na to zapatruję, dla mnie to staroświeckie. Ale inni Romowie mogliby patrzeć - to jest Polka i zawsze zostanie Polką. Więc Sylwia musi być bardziej romska niż Romowie. Romki już chodzą w spodniach, w krótkich spódniczkach, idą do przodu. A Sylwia w długiej spódnicy, zima, nie zima, i mama patrzyła: o, stara się, dobra dziewczyna. Mówi po romsku, ja ją nauczyłem, to też było ważne, mama mówiła: dobrze by było, żeby rozumiała, co przy niej mówią.

Może pracować?

- Teraz jest na wychowawczym. Ale Romki pracują. Nie mogą tylko być sprzątaczkami i pielęgniarkami. Sprzątać tam, gdzie się sika, to jest trefne.

Mogą trenować kick boxing?

- Moja Nikitka trenuje! Siostra też trenowała, była mistrzynią Polski, miała talent. Ale mąż, dziecko i koniec kariery. Nie wiem, czy Nikitka to pogodzi. Niech walczy!

Jak ciebie przyjęli w rodzinie Sylwii?

- Teściu super! Dobry chłop, powiedział: żeńcie się! Z religią nie było problemów, też jesteśmy katolikami. Tylko świętujemy hucznie. Komunię Damiana urządziłem jak wesele. Jest zabawa, to cieszymy się, muzyka, tańce, pijemy! Polacy niby nie, ale pod stołem też. W tym roku zorganizowałem piknik romski w Andrychowie, a potem dałem koncert u siebie w domu. Masakra, śpiew z nagłośnieniem, pełno ludzi...