"Idee nacjonalizacji większych warsztatów pracy, górnictwa, większych banków, komunikacji, radykalna reforma rolna posiadają niesłychaną siłę porywania mas".

Tak w październiku 1944 r. pisano w raporcie Oddziału VI Komendy Głównej Armii Krajowej. Koła kierownicze obozu londyńskiego, świadome rozmachu i siły nastrojów antykapitalistycznych w społeczeństwie, czuły, że tracą grunt pod nogami.

Gdzieś w drugiej połowie lat pięćdziesiątych pojawiły się na łamach prasy pierwsze głosy, które zasadny postulat oczyszczenia historii z bzdurnych, a zarazem ponurych, w swej wymowie złowrogich nawarstwień stalinowskich zafałszowań, usiłowały sprowadzić do „pisania historii na odwrót”. Sprowadziło się to do gloryfikacji przede wszystkim całego dwudziestolecia międzywojennego, a również okresów wcześniejszych. Pojawili się wtedy na widowni życia publicznego pierwsi harcownicy – publicyści przyszłej kampanii przeciwko stosowaniu w polityce kadrowej jakichkolwiek kryteriów pochodzenia społecznego czy przekonań. Taka bowiem praktyka – zapewniali – walnie przyczyniła się do wszystkich słabości i wad naszego życia gospodarczego i społecznego. W porównaniu z rozmiarami, jakie oba te wątki kampanii swoistej „naprawy Rzeczypospolitej” przybrały w późniejszych dziesięcioleciach, były to jeszcze niewinne dziecięce igraszki. Stanowiły jednak sygnał ostrzegawczy wskazujący, w jakim kierunku mogą potoczyć się sprawy, jeśli analizą i krytyką stalinowskiego zwyrodnienia teorii i praktyki socjalizmu zajmą się nie ci. którzy do tego są najbardziej powołani – siły proletariackie i pro proletariackie w rewolucyjnym ruchu robotniczym.